Akwaplanacja – nie, to nie jest planowanie akwarium!

Bezpieczeństwo podczas podróży to sprawa najważniejsza. Choć brzmi to jak banał, wielu kierowców niestety nadal o tym zapomina. Musisz zdawać sobie sprawę, że warunki na drodze są bardzo zmienne i nawet niewielka ilość deszczu może obniżyć przyczepność, a w konsekwencji doprowadzić do poważnego wypadku.

Teoretycznie opona jest jedynym elementem budowy samochodu stykającym się z podłożem. To ona odpowiada za nasze bezpieczeństwo i jest ostatnią częścią, która przekazuje ruch kierownicy na drogę pojazdu. Musi zatem solidnie stykać się z podłożem, bez warstwy pośredniej. Jeżeli na drogę spadnie deszcz lub śnieg, warstwa ta może wówczas się pojawić.

Tym właśnie jest zjawisko aquaplaningu lub inaczej hydroplaningu, tudzież akwaplanacji i  mówimy o nim w przypadku, gdy w miejscu styku z konstrukcji opony z podłożem tworzy się wodny klin, a bieżnik nie może odprowadzić wody, która znajduje się pod kołem. Jedynie stały kontakt między bieżnikiem a jezdnią zapewnia zachowanie optymalnej przyczepności.

Podczas wpadnięcia w aquaplaning na prostej nie możemy dokonać korekty toru jazdy, z kolei na zakręcie nie jesteśmy w stanie podążać wraz z łukiem drogi – wypadamy z niego po stycznej do zakrętu.

Aquaplaning nie występuje oczywiście zawsze po opadach deszczu. Kiedy między oponami a drogą pojawia się woda – bieżnik powinien skutecznie ją odprowadzić. Z tego względu istotnym jest sprawdzanie stanu bieżnika oraz ogólnej kondycji opon. Pamiętajmy też, że zimowe opony lepiej radzą sobie z nadmiarem wody i powstałej wilgoci, stąd korzystanie z nich w okresie zimowym jest rozsądnym rozwiązaniem. 

Co zatem wpływa na przyczepność na mokrej nawierzchni?

1. Chociażby specyfika konkretnego modelu opony:

Różnorodność występujących rzeźb bieżnika jest obecnie ogromna. Jedni producenci preferują typ bieżnika asymetryczny, kolejni kierunkowy, a jeszcze inni pozostają wierni rzeźbie symetrycznej. Duże zróżnicowanie występuje też między ogumieniem z niskiej i wysokiej półki cenowej. Rzeźba bieżnika współczesnej opony składa się z rowków kątowych, poprzecznych, obwodowych oraz z lamel o optymalnej wysokości i szerokości. Ma to zapewniać skuteczne i szybkie ewakuowanie wody, nie tworząc przy tym zawirowań w miejscach gdzie spotykają się kanały obwodowe i kątowe.

Głębokość rowków (czyli inaczej mówiąc wysokość bieżnika) opon obecnie dostępnych na rynku europejskim oscyluje w granicach 7-8 mm. Zestawienie najczęściej występujących obecnie szerokości elementów rzeźby przedstawia tabela poniżej.

2. Zbyt małe ciśnienie w oponach:

Opona tocząca się po mokrej drodze wytwarza przed sobą klin wody. Uderzenie bieżnika o wodę przed powierzchnią kontaktu wytwarza ciśnienie hydrodynamiczne. Gdy wartość tego ciśnienia przewyższy ciśnienie wewnątrz opon, przestaje być możliwe odpychanie wody i opona odrywa się od powierzchni drogi

3. Szerokość opony:

Prawdopodobieństwo wystąpienia aquaplaningu jest tym większe im:

  • wysokość rzeźby bieżnika jest mniejsza, a gęstość jego rzeźby większa (czyli mały jest udział rowków bieżnika)

  • większa jest prędkość jazdy

  • głębsza jest warstwa wody na drodze

  • mniejsze jest ciśnienie powietrza w oponie.

Wszystkie te elementy wiążą się z ilością wody jaka musi być odprowadzana przez bieżnik.

4. Inne czynniki:

  • zły stan jezdni – występowanie kolein i niecek poprzecznych, duże zużycie nawierzchni,

  • rodzaj jezdni (beton, asfalt bitumiczny), poziom makro i mikrochropowatości,

  • głębokość wody,

  • zły stan opon (zbyt mała głębokość bieżnika, zaawansowany wiek opon),

  • zużycie części i elementów zawieszenia,

  • prędkość.

Poza odpowiednim ogumieniem musisz pamiętać o zachowaniu rozsądnej prędkości i dostosowaniu jej do warunków jazdy. Opona odprowadzi wodę tylko przy rozważnej jeździe. Jeżeli będziesz poruszał się zbyt szybko, to bieżnik nie będzie w stanie poprawnie funkcjonować. Nie manewruj też kierownicą w chaotyczny sposób i staraj się poruszać jednym pasem. Gwałtowne przyspieszanie i hamowanie również przybliży Cię do nieprzyjemnego poślizgu. 

Jak wyjść obronną ręką i nogą z aquaplaningu?

Gdy auto wpadnie w aquaplaning najważniejsze jest zachowanie spokoju.

Jeżeli poczujesz, że samochód nie chce jechać tak jak mu każesz, nie rób gwałtownych ruchów. W trakcie poślizgu podczas jazdy prosto nie hamuj dynamicznie i nie kręć kierownicą. Puść nogę z gazu i poczekaj. Z pewnością zadziała też ABS. Jeżeli hamowanie jest nieuniknione to staraj się pulsacyjnie naciskać pedał tak, aby stopniowo wytracać prędkość, jednocześnie odzyskując panowanie nad pojazdem. Nie sam aquaplaning, lecz gwałtowna reakcja kierowcy jest powodem większości wypadków na mokrej nawierzchni. Samochód musi spokojnie wytracać prędkość, bez gwałtownego hamowania i kręcenia kierownicą.

W przypadku poślizgu nadsterownego (blokada tylnych kół) delikatnie kontruj kierownicą, jednocześnie stopniowo naciskając gaz. Nie hamuj, bo pogłębisz tylko poślizg. Jeżeli zaczną uciekać Ci przednie koła (podsterowny poślizg), to dynamicznie zdejmij nogę z gazu i wyprostuj tor jazdy.

Opony Cię uchronią!

Parametry, które w największym stopniu zwiększają odporność na aquaplaning i są związane z oponami to kształt śladu opony oraz rzeźba bieżnika. Na kształt śladu opony składają się różne elementy – budowy wewnętrznej opony, kształtu rzeźby, zarysu formy wulkanizacyjnej. Im bardziej zaokrąglony, tym lepsze rozbijanie klina wody, który powstaje przed oponą. Mniej podatne na aquaplaning są np. modele z kierunkowym bieżnikiem.

Informacje na temat klasy przyczepności opony znaleźć można na etykiecie każdego modelu. Ogumienie klasyfikowane jest w kategoriach od A do F, oznaczających drogę hamowania na mokrej nawierzchni. Różnica między najlepszą a najgorszą klasą może wynosić nawet 18 metrów.

Na etykiecie znajdują się dodatkowo dane na temat takich parametrów jak opór toczenia opony czy emitowany hałas.

Aquaplaning podczas jazdy motocyklem

Motocykliści są szczególnie narażeni na wystąpienie zjawiska aquaplaningu wówczas, gdy na jezdni znajduje się znaczna ilość wody, a także podczas poruszania się z dużą prędkością. Na prędkość przy której wystąpi opisywane tutaj zjawisko akwaplanacji składa się kilka czynników, takich jak chociażby:

  • rodzaj oraz głębokość bieżnika,

  • ciężar motocykla,

  • szerokość opony,

  • ciśnienie w oponach,

  • głębokość wody zalegającej na drodze.

Kiedy podczas jazdy motocyklem uświadczysz zjawiska aquaplaningu, prawdopodobieństwo upadku będzie bardzo duże. Aby je zniwelować:

  • mocno trzymaj kierownicę,

  • odpuść gaz lub wciśnij sprzęgło,

  • nogi pozostaw na stopkach, pod żadnym pozorem nie próbuj się podpierać,

  • motocykl powinien znajdować się w pionowej pozycji,

  • nie hamuj – zahamowanie pozbawionego przyczepności koła jest równoznaczne z upadkiem,

  • nie próbuj skręcać – trzymaj kierownicę w wyprostowanej pozycji.

PRZYCZEPNOŚCI ZATEM WAM WSZYSTKIM!